ชุมชนบ้านปงสนุก

    ประวัติความเป็นมา

    ชุมชนบ้านปงสนุกเป็นชุมชนที่อยู่ในเขตเมืองเขลางค์รุ่นที่ 2 ในอดีตเรียกว่า  “บ้านเวียงเหนือ” ตั้งอยู่ฝั่งตะวันตกของแม่น้ำวัง โดยมีวัดปงสนุกเป็นศูนย์กลางของเมือง พบหลักฐานการสร้างวัดร่วมสมัยพระเจ้าอนันตยศ เมื่อพ.ศ. 1223 ให้ชื่อว่าเมืองเขลางค์ วัดปงสนุกมีชื่อเรียกหลายชื่อคือ วัดศรีเชียงภูมิ,วัดศรีจอมไคล,วัดดอนแก้ว,วัดพยาว (พะเยา) และวัดปงสนุก ในเหตุการณ์ที่กองทัพของขุนหลวงพะงั่ว (พ.ศ. 1992) แห่งกรุงศรีอยุธยายกทัพขึ้นมาตีเมืองเขลางค์และได้ปะทะกับกองทัพของหมื่นโลกนครเจ้าผู้ครองเมืองเขลางค์ ศึกกองทัพอยุธยาถูกตีพ่ายตรงบริเวณวัดศรีเชียงภูมิ ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 1 พระยากาวิละเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ได้ยกทัพขับไล่พม่าที่เชียงแสน ในครั้งนั้นได้กวาดต้อนชาวบ้านปงสนุกจากเมืองเชียงแสนมาตั้งถิ่นฐานที่เมืองลำปางจึงเป็นที่มาของชื่อวัดปงสนุกและในช่วงเวลาเดียวกันชาวเมืองพะเยาได้อพยพหนีพม่ามาตั้งถิ่นฐานที่เมืองลำปาง จากเมืองทั้งสองให้ตั้งบ้านเมืองทางฝั่งตะวันตกของแม่น้ำวังบริเวณวัดศรี  เชียงภูมิ เมื่อชาวเมืองเชียงแสนและชาวเมืองพะเยามาอยู่ที่ใหม่ก็ยังรำลึกถึงบ้านเกิดจึงได้เอานามวัดและชื่อบ้านมาเรียก เช่น บ้านพยาว ต่อมาชาวพะเยาอพยพกลับไปบ้านเกิดของตนเองยังคงเหลือแต่ชาวเชียงแสน จึงเรียกว่าบ้านปงสนุกและวัดปงสนุกจนถึงปัจจุบัน

    ต่อมาในปีพ.ศ. 2535  เทศบาลได้ตั้งชุมชนขึ้นโดยครั้งแรกเรียกว่าชุมชนตรอกนาสร้อย เรียกชื่อตามตรอกภายในชุมชนและภายหลังได้มีการขยายเขตชุมชนให้กว้างขึ้นจึงเรียกว่า “ชุมชนบ้านปงสนุก”

    การตั้งถิ่นฐานและวิวัฒนาการของชุมชน

    การตั้งถิ่นฐานของชุมชนบ้านปงสนุกโดยทั่วไปตั้งอยู่บนคันดินตามแนวกำแพงเมืองทางด้านทิศตะวันตกของตัวชุมชน การตั้งบ้านเรือนในอดีตกระจายเป็นแนวยาวไปตามแม่น้ำวัง

    วิวัฒนาการของชุมชนในระยะแรก ชาวบ้านปงสนุกยังไม่ได้ตั้งเป็นชุมชนในอดีตชาวบ้านปงสุกถูกกวาดต้อนมาจากอำเภอเชียงแสน ในสมัยรัชกาลที่ 1 ชุมชนจะเกาะกลุ่มกันเรียงรายอยู่รอบ ๆ บริเวณวัดปงสนุก และตามลำน้ำวัง โดยยังไม่ไปบุกรุกทำลายสันกำแพงเมืองแต่อย่างไร โดยอาศัยลำน้ำวังเป็นทั้งการคมนาคมและการอุปโภคบริโภค ศูนย์กลางของชุมชนจะอยู่ที่วัดปงสนุกเป็นส่วนใหญ่

    ในระยะหลังได้มีการสร้างถนนติดต่อเชื่อมโยงระหว่างชุมชนมากขึ้น อีกทั้งมีการสร้างสะพานเชื่อมโยงระหว่างชุมชน 2 ฝั่งลำน้ำวัง จึงลดบทบาทการคมนาคมทางน้ำลง ชุมชนเริ่มขยายตัวสู่ถนนใหญ่ เริ่มมีการบุกรุกเขตกำแพงเมืองมากขึ้น เกิดถนนและเกิดศูนย์กลางชุมชนบริเวณจุดตัดของถนนและบริเวณเชิงสะพาน (สะพานรัษฎา) มีการขยายตัวของชุมชนอย่างรวดเร็วและเกิดสะพานขึ้นเพื่อการคมนาคมคือ สะพานรัตนโกสินทร์ ซึ่งอดีตใช้เป็นสพานไม้ไผ่สานข้ามไปอีกฝั่งของในเมืองได้สะดวกมากยิ่งขึ้น

    Read 235 times
    © 2018 Thai Local Wisdom. All Rights Reserved. Designed By Agritech